Malcolm Little werd geboren op 19 mei 1925 in Omaha, Nebraska. 

Op 6-jarige leeftijd werd de vader van Malcolm, Earl Little vermoord, waarschijnlijk door de Ku Klux Klan. Doordat zijn moeder, Louise Norton Little een zenuwinzinking kreeg moest hij naar een tehuis. Na enkele jaren in tehuizen kwam hij op het criminele pad. Tijdens zijn leven ontwikkelde Malcolm zich van een kleine crimineel tot één van de meest prominente militante zwarte nationalistische leiders van de VS die wereldwijde bekendheid verwierf als voorvechter van het panafrikanisme. Op 12 januari 1946, op een leeftijd van 20 jaar, werd Malcolm veroordeeld tot een gevangenisstraf van acht tot tien jaar wegens inbraak, vuurwapenbezit en diefstal. In de gevangenis kreeg hij van zijn medegevangen de bijnaam 'Satan' omdat hij constant liep te vloeken. In 1948 werd hij door een medegevange bekeerd tot de leerstellingen van de Nation of islam. De Nation of islam omschrijft zichzelf als een militante islamitische groep die stelt dat de meeste Afrikanen moslims waren voor ze gevangen en afgevoerd werden naar Amerika. Ze verkondigen dat alle Afro-amerikanen zich moeten bekeren om zo terug te keren naar hun gestolen erfgoed. De Nation of islam beschouwt zichzelf als een nationalitische groepering die streeft naar een onafhankelijke staat voor zwarten binnen de huidige Verenigde Staten.

Na zijn voorwaardelijke vrijlating op 7 augustus 1952 kocht hij een koffer, een bril en een horloge waar hij later over zei deze in zijn latere leven het meest te hebben gebruikt.

In 1952 ontmoette Malcolm na vele briefwisselingen vanuit de gevangenis Elijah Muhammad in Chicago. In die periode verving hij zijn achternaam door de bekende X (X was een verwijzing naar het verleden van de Afro-Amerikanen die als slaven naar Amerika kwamen. Velen kregen daarbij dezelfde achternaam als die van hun eigenaren. De X duidt pijnlijk op het verlies van naam en identiteit), als verzet tegen zijn slavennaam, Little. 

Malcolm hield voor de Nation of Islam spreekbeurten door de gehele Verenigde Staten. In tegenstelling tot andere zwarte leiders, pleitte Malcolm X voor geweld bij zelfverdediging. Na de moord op president Kennedy in 1963 richt Malcolm een eigen beweging op 'Organization of Afro-American Unity' genaamd. Door zijn grote betrokkenheid bij de organisatie kwam hij ertoe verschillende Tempels in het land te openen en er als voorganger de dienst te leiden. Door zijn vermogen om vurige en inspirerende toespraken te houden werd hij al snel beschouwd als de tweede man van de Nation of islam.

In 1958 trouwde Malcolm met Betty Jean Sanders in Lansing, Michigan. Met haar kreeg hij zes dochters, Attilah (1958), Qubilah (1960), Ilyasah in (1962), Amiliah (1964) en de tweeling Malaak en Malikah na Malcolm's dood in 1965.

Rond 1963 ontstonden er spanningen binnen de Nation of islam, de populariteit van Malcolm wekte afgunst van Elijah Muhammad en andere voormannen van de organisatie.

In 1964 begon Malcolm te werken aan zijn autobiografie in samenwerking met Alex Haley. Ook kondigde hij aan zich af te keren van de Nation of islam en richtte de Muslim Mosque, Inc. op. In deze periode bleef hij nog trouw aan de leerstellingen van de Nation of islam. In april van dat jaar hield hij zijn beroemde Ballot or the Bullet speech.

Malcolm kwam in contact met verschillende orthodoxe moslims, die hem aanmoedigden zich te verdiepen in hun manier van geloven. Al snel bekeerde hij zich tot de orthodoxe islam, wat leidde tot het maken van de Hadj. In Mekka kwam hij tot inkeer omtrent zijn idee van zwarte suprematie en vrijwillige segregatie uit de Amerikaanse samenleving. De Islam predikt nl. raciale gelijkheid. In Mekka ontmoette Malcolm X vele blanke moslims.

Op 14 februari 1965 werd Malcolm's huis met een brandbom bestookt. Malcolm en zijn familie overleefden deze aanslag, waarvan nooit duidelijk is geworden wie er verantwoordelijk voor was. Een week later, op 21 februari, in Manhattan's Audubon Ballroom, was Malcolm net begonnen met een speech toen er een strubbeling ontstond in de groep toehoorders van 400 personen. Toen Malcolms lijfwachten het probeerden te sussen, kwam een Afro-amerikaanse man naar voren gerend en schoot Malcolm in de borst met een geweer. Twee andere mannen volgende de eerste en vuurden met pistolen op Malcolm. Woedende toeschouwers grepen de moordenaars en voorkwamen dat ze vluchtten. De drie arrestanten waren leden van de Nation of islam, Talmadge Hayer, Norman 3X Butler, and Thomas 15X Johnson. Alle drie werden ze veroordeeld wegens moord in maart 1966. 

In San Diego staat een Malcolm X statue. Ook hebben ze daar een bibliotheek en een galerie naar hem vernoemd. Zijn leven is verfilmd.