:: Column

DR. E. TH. WAALDIJK

 

:: Website 
www.SurinamStars.com

 

DOOR LUDWIG VAN MULIER NIJMEGEN, 06-01-2006

In Memoriam Dr. E. Th. Waaldijk

Paramaribo 16 November 1921 Amsterdam 31 december 2005

De gerespecteerde nestor van de Surinaamse wetenschapsjournalistiek

Precies op oudejaarsdag, alsof hij het had berekend, stierf kalm na een ziekbed ten gevolge van een hersenbloeding, de erudiete zoon van Suriname, Dr. E. Th. Waaldijk. De laatste dagen voor zijn dood was hij door vrienden omringd. Prof. Rudy Bedacht (muziekpedagoog,dichter,journalist), Ronny Rens (ex-hoofdredacteur Amigoe di Curacao), en drs. Jules Rijssen (communicatiewetenschapper) brachten hem, namens de Surinaamse gemeenschap vrijwel dagelijks bij toerbeurt bezoeken in het AMC - ziekenhuis. Tot zijn laatste adem vocht hij om te revalideren en te communiceren met zijn omgeving, maar hij was ook realist te beseffen dat het menselijk lichaam een meedogenloze tijdklok kent. Tot zijn dood heeft dr. E. Th. Waaldijk zich als deskundige in de Surinamistiek, beziggehouden met de communicatiewetenschap  aangaande Suriname en de Surinamers. Vaak was hij in mijn boekenstands een vaste klant die met stapels boeken naar huis ging en mij ook feedback gaf over wat hij gelezen had. “Wally” zoals hij genoemd werd, was een man van precisie en perfectie, die  het vermogen had zijn mening bij te stellen. Eeuwig speurend naar “the facts behind the facts”, onderhield hij op organisatorisch niveau het contact met de basis. Hij was adviseur van menige lokale Amsterdamse vereniging en medeoprichter van de vrouwenvereniging “Sranan Bromki Dyari”. Op  vrijdag 6 januari werd hij begraven na een begrafenisplechtigheid in de Koningskerk, op de begraafplaats de nieuwe Ooster te Amsterdam.

 De begrafenis:  “Ik kan goed vallen”

Wat een drukke reünie had moeten zijn van prominenten, vrienden en kennissen, en van spontaan eerbetoon door de Surinaamse gemeenschap aan een grote zoon, werd een sobere doch niet minder aangrijpende vertoning. De dienst in de Koningskerk werd geleid door ds. Rhoinde Doth. De bekende dichteres Margo Morrison droeg haar gedicht 'Prani mi Baka' (plant mij opnieuw) voor. Professor Rudy Bedacht hield een informatieve toespraak over de politicus en journalistieke pionier “Wally”. Aangrijpend waren de speeches van zijn dochters Lindy-Lou Waaldijk en Judith Hamer die een licht wierpen op de vaderromanticus. Maar “Wally” was iemand die niet graag zijn zwakke kanten liet zien en geen sociale contacten onderhield. Hij was meer de man die functionele groepen en opinieleiders van achter de schermen commentarieerde vanuit verborgen agenda’s. Zijn dochter Judith vroeg hem – hij woonde geïsoleerd als vrijgezel – in een telefoongesprek of zij hem moest komen helpen toen hij weer eens gevallen was met zijn te korte wandelstok, waarop hij karakteristiek voor zijn levensloop, antwoordde; “Neen ik red het wel, ik kan goed vallen”. Steeds meer in zichzelf gekeerd droeg hij eenzaam zijn leed van een onbegrepen hervormer; door Suriname en de Surinamers en familie in de steek gelaten. Mevrouw Bottse van de vrouwenvereniging “Sranan Bromki dyari” bracht daags voor zijn overlijden nog een stevige “Krakti supu” voor hun revaliderende beschermheer, “Meneer” Waaldijk. Zijn laatste woorden waren een hem typerende opmerking “wanneer gaan jullie eens ophouden met “meneer” te zeggen, ik ben “Wally”. Met bazuinmuziek van geroutineerde blazers en gezangen door het vrouwenkoor van ‘Sranan Bromki Dyari ‘ werd de memorabele “Wally” respectvol ten grave gedragen door enkele tientallen nabestaanden, vrienden en kennissen die hem uit overtuiging tot de dood trouw zijn gebleven. De erudiete voorvechter van de vrije meningsuiting en een vrij Suriname, afstandelijke vader, musicus, romanticus, politiek souffleur achter de schermen, de man die na menige val in zowel zijn privé leven als in de politiek telkens weer op eigen kracht heeft moeten  opstaan is niet meer. Zij onvoltooide missie – het herschrijven van de Surinaamse geschiedenis door Surinaamse wetenschappers- zal door komende generaties worden voltooid.

Wetenschapsjournalist tussen hielenlikkers

Dr. Eugene Theodorus Waaldijk is de eerste Surinamer die wetenschappelijk onderzoek deed in de publicistiek. Hij promoveerde, gebruik makend van de Duitse taal, in Duitsland aan de Westfalischen  Wilhelms- Universitat Munster, met zijn proefschrift, “De rol van de Nederlandse publicistiek bij de meningsvorming over de afschaffing van de slavernij in de West-Indische koloniën.” (1957). Voor die tijd een kritisch onderwerp, waarmee hij weliswaar hoge ogen gooide, maar waardoor tegen beter weten in zijn gehele leven getekend werd. Hij keerde na zijn promotie terug naar Suriname waar hij directeur werd van de regeringsvoorlichtingsdienst, die zwaar 'NPS' ingekleurd was. De specialist in meningsvorming kwam al gauw in aanvaring met zijn omgeving. De ambtenaren van die tijd waren merendeels  simpele politieke luistervinken, hielenlikkers en loyalisten. Dr. Waaldijk was principieel en uitte openlijk zijn kritiek op de toenmalige regering o.l.v. Jopie Pengel. Van vrije meningsuiting was er nagenoeg geen sprake in koloniaal Suriname, waarin de rassen nog gescheiden woonden. De antikoloniale Waaldijk, en enkele collega’s werden prompt ontslagen. Pengel was op het hoogtepunt van zijn macht en duldde geen kritiek. In 1958 was voor het eerst in de geschiedenis de macht van de licht gekleurde elite gebroken door een electorale samenwerking, tussen de grootste Creoolse partij (NPS) en de grootste hindostaanse partij (VHP),  die verkiezingswinst opleverde. Dr. Waaldijk richtte in 1959 samen met de journalisten Rudy Bedacht en Frits Pengel het blad “De Vrije Stem” op, waarmee hij openlijk aangaf niet te wijken voor intimidatie door de regering Pengel. De Vrije Stem werd in 1960 overgenomen door de Stichting “De vrije Stem” (hoofdredacteur Wilfred Lionarons). De krant was de directe tegenhanger van “Nieuw Suriname” een krant die van 1954 tot 1967 gerund werd door J.A.Pengel en L.E.J. Pengel-Augustuszoon. Andere kranten uit die tijd waren: De Tijd (ochtendblad/Markus, E.J.van Kempen); Recht door Zee (H.Vrede); De Nieuwe Tijd, De Ware Tijd (C. Tjong A Kiet/C.V, Jong Tjien Fa), Omhoog, Onze Tijd (F. Haagstam). Hij sympathiseerde met de oprichters van de oppositionele Partij Nationalistische Republiek o.l.v. Mr. Eddy Bruma, die als verdachte communist de schrik van Nederland was. Als niet regeringsgezinde kritische wetenschapper, was het in Suriname moeilijk de kost te verdienen. De diep gekrenkte “Wallie” zoals hij door vrienden genoemd werd, vertrok naar Nederland. Het tijdsgewricht waarin hij leefde, was ook het hoogtepunt van de koude oorlog. Men werd om de geringste kritiek al verdacht van communistische sympathieën. Dr. Waaldijk, de best geschoolde journalist – ten onrechte gepasseerd door de NPS, voor vele hoge functies waarvoor hij werd voorgedragen - werd een souffleur achter de coulissen van het maatschappelijke theater en een verwoedt documentalist. Hij werkte nog op enkele ambassades van de Republiek Suriname (USA en Nederland). Menig politicus, bestuurslid, opinieleider, wist zijn huis te vinden voor een advies, wetenschappelijke coaching, analytisch gesprek en historische documentatie. Vele Surinaamse studenten, konden bij hem terecht voor wetenschappelijke  begeleiding. Hij moedigde hen aan hun gedachtegoed te conserveren, iets waaraan hij zelf nauwelijks toegekomen is. Moge hij rusten in vrede. 

 

      © 2005 SurinamStars