|
DOOR
LUDWIG VAN MULIER NIJMEGEN,
06-01-2006
In
Memoriam Dr. E. Th. Waaldijk
Paramaribo
16 November 1921
–
Amsterdam
31 december 2005
De
gerespecteerde nestor
van de Surinaamse
wetenschapsjournalistiek
Precies
op oudejaarsdag, alsof
hij het had berekend,
stierf kalm na een
ziekbed ten gevolge van
een hersenbloeding, de
erudiete zoon van
Suriname, Dr. E. Th.
Waaldijk. De laatste
dagen voor zijn dood was
hij door vrienden
omringd. Prof. Rudy
Bedacht (muziekpedagoog,dichter,journalist),
Ronny Rens (ex-hoofdredacteur
Amigoe di Curacao), en
drs. Jules Rijssen (communicatiewetenschapper)
brachten hem, namens de
Surinaamse gemeenschap
vrijwel dagelijks
bij toerbeurt bezoeken
in het AMC - ziekenhuis.
Tot zijn laatste adem
vocht hij om te
revalideren en te
communiceren met zijn
omgeving, maar hij was
ook realist te beseffen
dat het menselijk
lichaam een meedogenloze
tijdklok kent. Tot zijn
dood heeft dr. E. Th.
Waaldijk zich als
deskundige in de
Surinamistiek,
beziggehouden met de
communicatiewetenschap
aangaande
Suriname en de
Surinamers. Vaak was hij
in mijn boekenstands een
vaste klant die met
stapels boeken naar huis
ging en mij ook feedback
gaf over wat hij gelezen
had. “Wally” zoals
hij genoemd werd, was
een man van precisie en
perfectie, die
het vermogen had
zijn mening bij te
stellen. Eeuwig speurend
naar “the facts behind
the facts”, onderhield
hij op organisatorisch
niveau het contact met
de basis. Hij was
adviseur van menige
lokale Amsterdamse
vereniging en
medeoprichter van de
vrouwenvereniging
“Sranan Bromki Dyari”.
Op
vrijdag 6 januari
werd hij begraven na een
begrafenisplechtigheid
in de Koningskerk, op de
begraafplaats de nieuwe
Ooster te Amsterdam.
De
begrafenis:
“Ik kan goed
vallen”
Wat
een drukke reünie had
moeten zijn van
prominenten, vrienden en
kennissen, en van
spontaan eerbetoon door
de Surinaamse
gemeenschap aan een
grote zoon, werd een
sobere doch niet minder
aangrijpende vertoning.
De dienst in de
Koningskerk werd geleid
door ds. Rhoinde Doth.
De bekende dichteres
Margo Morrison droeg
haar gedicht 'Prani mi
Baka' (plant mij opnieuw)
voor. Professor Rudy
Bedacht hield een
informatieve toespraak
over de politicus en
journalistieke pionier
“Wally”. Aangrijpend
waren de speeches van
zijn dochters Lindy-Lou
Waaldijk en Judith Hamer
die een licht wierpen op
de vaderromanticus. Maar
“Wally” was iemand
die niet graag zijn
zwakke kanten liet zien
en geen sociale
contacten onderhield.
Hij was meer de man die
functionele groepen en
opinieleiders van achter
de schermen
commentarieerde vanuit
verborgen agenda’s.
Zijn dochter Judith
vroeg hem – hij woonde
geïsoleerd als
vrijgezel – in een
telefoongesprek of zij
hem moest komen helpen
toen hij weer eens
gevallen was met zijn te
korte wandelstok, waarop
hij karakteristiek voor
zijn levensloop,
antwoordde; “Neen ik
red het wel, ik kan goed
vallen”. Steeds meer
in zichzelf gekeerd
droeg hij eenzaam zijn
leed van een onbegrepen
hervormer; door Suriname
en de Surinamers en
familie in de steek
gelaten. Mevrouw Bottse
van de vrouwenvereniging
“Sranan Bromki dyari”
bracht daags voor zijn
overlijden nog een
stevige “Krakti supu”
voor hun revaliderende
beschermheer, “Meneer”
Waaldijk. Zijn laatste
woorden waren een hem
typerende opmerking
“wanneer gaan jullie
eens ophouden met
“meneer” te zeggen,
ik ben “Wally”. Met
bazuinmuziek van
geroutineerde blazers en
gezangen door het
vrouwenkoor van
‘Sranan Bromki Dyari
‘ werd de memorabele
“Wally” respectvol
ten grave gedragen door
enkele tientallen
nabestaanden, vrienden
en kennissen die hem uit
overtuiging tot de dood
trouw zijn gebleven. De
erudiete voorvechter van
de vrije meningsuiting
en een vrij Suriname,
afstandelijke vader,
musicus, romanticus,
politiek souffleur
achter de schermen, de
man die na menige val in
zowel zijn privé leven
als in de politiek
telkens weer op eigen
kracht heeft moeten
opstaan is niet
meer. Zij onvoltooide
missie – het
herschrijven van de
Surinaamse geschiedenis
door Surinaamse
wetenschappers- zal door
komende generaties
worden voltooid.
Wetenschapsjournalist
tussen hielenlikkers
Dr.
Eugene Theodorus
Waaldijk is de eerste
Surinamer die
wetenschappelijk
onderzoek deed in de
publicistiek. Hij
promoveerde, gebruik
makend van de Duitse
taal, in Duitsland aan
de Westfalischen
Wilhelms-
Universitat Munster, met
zijn proefschrift, “De
rol van de Nederlandse
publicistiek bij de
meningsvorming over de
afschaffing van de
slavernij in de West-Indische
koloniën.” (1957).
Voor die tijd een
kritisch onderwerp,
waarmee hij weliswaar
hoge ogen gooide, maar
waardoor tegen beter
weten in zijn gehele
leven getekend werd. Hij
keerde na zijn promotie
terug naar Suriname waar
hij directeur werd van
de
regeringsvoorlichtingsdienst,
die zwaar 'NPS'
ingekleurd was. De
specialist in
meningsvorming kwam al
gauw in aanvaring met
zijn omgeving. De
ambtenaren van die tijd
waren merendeels
simpele politieke
luistervinken,
hielenlikkers en
loyalisten. Dr.
Waaldijk was principieel
en uitte openlijk zijn
kritiek op de toenmalige
regering o.l.v. Jopie
Pengel. Van vrije
meningsuiting was er
nagenoeg geen sprake in
koloniaal Suriname,
waarin de rassen nog
gescheiden woonden. De
antikoloniale Waaldijk,
en enkele collega’s
werden prompt ontslagen.
Pengel was op het
hoogtepunt van zijn
macht en duldde geen
kritiek. In 1958 was
voor het eerst in de
geschiedenis de macht
van de licht gekleurde
elite gebroken door een
electorale samenwerking,
tussen de grootste
Creoolse partij (NPS) en
de grootste hindostaanse
partij (VHP),
die
verkiezingswinst
opleverde. Dr. Waaldijk
richtte in 1959 samen
met de journalisten Rudy
Bedacht en Frits Pengel
het blad “De Vrije
Stem” op, waarmee hij
openlijk aangaf niet te
wijken voor intimidatie
door de regering Pengel.
De Vrije Stem
werd in 1960 overgenomen
door de Stichting “De
vrije Stem” (hoofdredacteur
Wilfred Lionarons). De
krant was de directe
tegenhanger van “Nieuw
Suriname” een krant
die
van 1954 tot 1967
gerund werd door
J.A.Pengel en L.E.J.
Pengel-Augustuszoon.
Andere kranten uit die
tijd waren: De Tijd (ochtendblad/Markus,
E.J.van Kempen); Recht
door Zee (H.Vrede); De
Nieuwe Tijd, De Ware
Tijd (C. Tjong A Kiet/C.V,
Jong Tjien Fa), Omhoog,
Onze Tijd (F. Haagstam).
Hij sympathiseerde met
de oprichters van de
oppositionele Partij
Nationalistische
Republiek o.l.v. Mr.
Eddy Bruma, die als
verdachte communist de
schrik van Nederland
was. Als niet
regeringsgezinde
kritische wetenschapper,
was het in Suriname
moeilijk de kost te
verdienen. De diep
gekrenkte “Wallie”
zoals hij door vrienden
genoemd werd, vertrok
naar Nederland. Het
tijdsgewricht waarin hij
leefde, was ook het
hoogtepunt van de koude
oorlog. Men werd om de
geringste kritiek al
verdacht van
communistische sympathieën.
Dr. Waaldijk, de best
geschoolde journalist
– ten onrechte
gepasseerd door de NPS,
voor vele hoge functies
waarvoor hij werd
voorgedragen - werd een
souffleur achter de
coulissen van het
maatschappelijke theater
en een verwoedt
documentalist. Hij
werkte nog op enkele
ambassades van de
Republiek Suriname (USA
en Nederland). Menig
politicus, bestuurslid,
opinieleider, wist zijn
huis te vinden voor een
advies,
wetenschappelijke
coaching, analytisch
gesprek en historische
documentatie. Vele
Surinaamse studenten,
konden bij hem terecht
voor wetenschappelijke
begeleiding. Hij
moedigde hen aan hun
gedachtegoed te
conserveren, iets
waaraan hij zelf
nauwelijks toegekomen
is. Moge hij rusten in
vrede.
|
